Efektywność energetyczna – czynnik kształtujący świadomość ekologiczną społeczeństwa – Adam Hernas

Adam Hernas

Efektywność energetyczna – czynnik kształtujący świadomość ekologiczną społeczeństwa

Wstęp

Jednym z konstytucyjnych praw człowieka, zagwarantowanych w art. 70 ustawy zasadniczej1 jest prawo do edukacji, prowadzonej zarówno przez szkoły podstawowe, jak i ponadpodstawowe, ale także przez szkoły wyższe i zakłady wychowawcze. Edukacja ta dotyczy szerokiego spectrum ludzkiej aktywności. Z uwagi na szczupłość miejsca nie sposób wymienić w tego rodzaju opracowaniu wszystkich obszarów tej aktywności, a co dopiero szczegółowo jej omówić. Dlatego też z uwagi na jego temat moje rozważania poświęcę tylko jednemu w tych obszarów, czyli aktywności ekologicznej, rozumianej tu jako „proces uczenia się, odsłaniania zagadnień i problemów”, zaś szukanie właściwych odpowiedzi i rozwiązań w tej materii może „zmieniać się w miarę, jak wzrasta nasze doświadczenie”2. Temu zaś zagadnieniu towarzyszy inne – niemniej ważne, bo dotyczące ochrony środowiska, które w mojej opinii należy analizować pod kątem działań na rzecz zrównoważonego gospodarowania zasobami naturalnymi. Tego rodzaju aktywność trzeba przy tym rozpatrywać pod kątem budowania świadomości ekologicznej, wynikającej z edukacji ekologicznej, czyli takiej, która poświęcona jest tematyce zrównoważonego rozwoju kraju. Widać stąd, że edukacja ekologiczna społeczeństwa ma na celu budowanie postaw proekologicznych. W kontekście realizacji celu tego opracowania pragnę w pierwszej kolejności wyjaśni

definicję takich terminów, jak „zrównoważony rozwój” czy „świadomość ekologiczna”. Taki zabieg pozwoli następnie zrozumieć, na czym ma polegać tego rodzaju edukacja. Co więcej, pomoże również ocenić wzajemne relacje pomiędzy efektywnością energetyczną a świadomością ekologiczną społeczeństwa.

Zrównoważony rozwój

Nie ulega wątpliwości, że jednym z warunków zrównoważonego rozwoju każdego państwa jest podjęcie takich działań, które umożliwią mu zapewnienie skutecznej ochrony swojego środowiska naturalnego. Pozostawiając poza rozważaniami regulacje dotyczące innych państw pragnę w tym miejscu podkreślić, że w przypadku Polski obowiązek przestrzegania tej reguły wynika wprost z art. 5 Konstytucji RP. Podkreślono w nim, że zadaniem władz publicznych jest podjęcie m.in. takich starań, które zapewnią skuteczną ochronę środowiska. Starania te należy przy tym podjąć przy uwzględnieniu jednej z podstawowych zasad dotyczących ochrony środowiska, czyli zasady zrównoważonego rozwoju. Zasada ta jest zarazem jedną z głównych zasad rządzących ochroną środowiska w Polsce. Zgodnie z definicją zawartą w ustawie – Prawo ochrony środowiska3 zrównoważony rozwój to „taki rozwój społeczno – gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń”. W literaturze można spotkać różne definicje zrównoważonego rozwoju. Dla potrzeb tego opracowania posłużę się dwoma. Jedna z nich podkreśla, że zrównoważony rozwój jest procesem przemian, w którym takie czynniki, jak: eksploatacja zasobów naturalnych, kierunki inwestowania oraz kierunki postępu technicznego pozostają ze sobą w ścisłej harmonii, zachowując przy tym na przyszłość możliwość zaspokojenia ludzkich potrzeb i aspiracji4. W drugiej definicji podkreśla się, że zrównoważony rozwój to „harmonijny rozwój społeczeństwa, który przez kontrolę zużycia surowców nieodnawialnych oraz zanieczyszczeń środowiska prowadzić będzie do eliminacji, a co najmniej ograniczenia, ubocznych skutków istnienia miast, przemysłu oraz chemizacji rolnictwa”5. Widać stąd, że zarówno pierwsza, jak i druga definicja zrównoważonego rozwoju podkreśla to, że chodzi w nim o zapewnienie „ścisłej harmonii” pomiędzy proekologicznymi działaniami państwa lub o uzyskanie w tej materii „harmonijnego rozwoju społeczeństwa”. Należy przy tym podkreślić, że pierwsza z definicji wyznacza granice racjonalnego kształtowania środowiska w danym kraju oraz gospodarowania jego zasobami6. W takim rozumieniu zrównoważony rozwój dotyczy podjęcia działań mających na celu utrzymanie na takim poziomie tempa zużycia zasobów środowiska, który pozwoli na ich naturalną odnowę lub umożliwi ich zastąpienie innymi produktami7. Z kolei druga definicja skupia się na aspekcie społecznym zrównoważonego rozwoju i dotyczy takich zagadnień, jak chociażby wzajemne relacje na płaszczyźnie człowiek – przyroda czy rozumienie miejsca człowieka we wszechświecie8. Zatem w świetle tych dwóch definicji należy za jednym z autorów podnieść, że główną ideą zrównoważonego rozwoju jest integrowanie ładu środowiskowego, gospodarczego i społecznego9.

Świadomość ekologiczna

W jednym z opracowań definiuje się świadomość ekologiczną jako „stopień, w jakim mieszkańcy interesują się tematem środowiska naturalnego i jego ochrony, jakie są ich przekonania na temat degradacji środowiska oraz jaką mają wiedzę o możliwych działaniach wspierających jego ochronę”10. W tym samym opracowaniu podkreśla się, że zachowania ekologiczne oznaczają „działania pozytywnie wpływające na stan środowiska naturalnego, mogące być podjęte przez każdego człowieka”11. Autor innej publikacji zauważa, że świadomość ekologiczna to oparty na określonej wiedzy i przekonaniach zespół ocen, opinii, poglądów i postaw dotyczących stosunku człowieka do przyrody, właściwy różnym kategoriom osób i różnym grupom społecznym”12. W świetle powyższych definicji należy więc traktować świadomość ekologiczną jako odzwierciedlenie wiedzy człowieka oraz jego poglądów i wyobrażeń o środowisku naturalnym13. Jest to zarazem wąskie ujęcie tego pojęcia.

Trzeba jednak pamiętać, że termin ten może być również rozpatrywany w ujęciu szerokim, obejmującym swym zakresem także istotę efektywności energetycznej, czyli jako „rezultat dostrzeżenia i docenienia ważkości związku między gospodarczą działalnością społeczeństwa a procesem dewastacji i degradacji przyrody”14. Co więcej, świadomość ekologiczna jest odmianą świadomości społecznej, odnoszącej się do sfery środowiska przyrodniczego oraz będącej „rezultatem procesu socjalizacji, w którym uczestniczy każdy człowiek przez całe życie”15. Porównanie tych dwóch definicji skłania mnie do wniosku, że w odniesieniu do efektywności energetycznej chodzi więc o owe „dostrzeżenie” i „docenienie” działań mających na celu „efektywne” zmniejszenie stopnia dewastacji (degradacji) środowiska naturalnego poprzez redukcję zużycia energii i tym samym ograniczenie emisji gazów cieplarnianych, zwłaszcza zaś CO2.

Istotnym czynnikiem, nierozerwalnie związanym z kształtowaniem postaw proekologicznych każdego społeczeństwa jest edukacja ekologiczna, nazywana również edukacją środowiskową. Encyklopedia pedagogiczna określa edukację ekologiczną jako „proces pedagogicznego i wychowawczego oddziaływania na człowieka w celu kształtowania jego świadomości, osobowości, postawy proekologicznej”16. W takim procesie większego znaczenia nabiera zatem wąskie ujęcie świadomości ekologicznej, które ma swoje odzwierciedlenie w nabytej wiedzy oraz w ukształtowanych poglądach i przekonaniach danej społeczności o słuszności działań podejmowanych na rzecz poprawy stanu środowiska naturalnego. W tym miejscu pragnę jednak podnieść, że kształtowanie świadomości ekologicznej nie może mieć jednak miejsca w oderwaniu od zagadnień związanych z poprawą efektywności energetycznej. To zaś wymaga nowego spojrzenia na tematykę związaną z zarządzaniem energią, głównie na poziomie lokalnym, a zwłaszcza w każdym gospodarstwie domowym. Dlatego za kluczowe należy uznać te działania, które mają na celu edukowanie w tej materii ludzi młodych, gdyż to oni będą w niedalekiej przyszłości decydować o stanie środowiska naturalnego. Stąd od kilku lat proponuje się, aby edukacja ekologiczna obejmowała wszystkie etapy nauki – począwszy od szkół podstawowych, a skończywszy na szkolnictwie wyższym17.

Efektywność energetyczna – czynnik kształtujący świadomość ekologiczną społeczeństwa

W jednym z moich opracowań podkreśliłem, że efektywność energetyczna to działania mające na celu efektywne wykorzystanie energii w różnych jej postaciach. Zauważyłem również, że w tej materii można podjąć różne kroki, które mogą przynieść wymierne korzyści społeczne, ekonomiczne i środowiskowe. Muszą to być jednak działania przemyślane i odpowiedzialne, bo tylko takie przyniosą korzystne dla wszystkich efekty18. W innej publikacji zwróciłem uwagę na to, że w Polsce energia finalna marnotrawiona jest w różnych sektorach gospodarki, przy czym największym zużyciem energii cechują się takie sektory, jak: gospodarstwa domowe (31% zużycia energii finalnej), transport (26%) i przemysł (24%). Na dalszych miejscach znajduje się sektor usług (13%) oraz rolnictwo (6%)19.

Wynika stąd, że największych pokładów marnotrawionej energii należy doszukiwać się w pierwszej kolejności w sektorze gospodarstw domowych, głównie zaś w istniejących budynkach energochłonnych.

Nie ulega wątpliwości, że cechą budynku, która w istotny sposób wpływa na wielkość zużycia energii jest jego wiek. Stąd wyższą efektywność energetyczną powinny wykazywać budynki nowsze, w których stosuje się bardziej restrykcyjne normy budowlane odnośnie dopuszczalnych strat energii cieplnej przez przegrody zewnętrzne. Ostatnie badania GUS, przeprowadzone pod tym kątem w 2015 roku wykazały, że największa liczba mieszkań (około 37%) została wybudowana w Polsce w latach 19611980. Co więcej, ponad 18% istniejących mieszkań pochodziła sprzed roku 1946 oraz z lat 19811995. Natomiast 13% mieszkań zbudowano po roku 1995 oraz w latach 19461960. W badaniu dotyczącym efektywności energetycznej budynków mieszkalnych podzielono budynki na dwie grupy, czyli na wybudowane przed 1980 rokiem oraz po 1980 roku i zwrócono uwagę na fakt, że pierwsza grupa budynków zużywa o wiele więcej energii. Przykładowo, w przypadku ciepła systemowego względna różnica wielkości zużycia energii wyniosła 19%, zaś węgla kamiennego 16%. Badania miały również udowodnić to, że istotny wpływ na zapotrzebowanie budynku na energię ma jego termomodernizacja. Stąd dokonano podziału budynków na ocieplone i niecieplone. Również to badanie wykazało, że pierwsza grupa budynków zużywa mniej energii, przy czym największe oszczędności (na poziomie 43%) uzyskano w przypadku ciepła pochodzącego z sieci20. Powyższe informacje korelują również z badaniami GUS dotyczącymi stopnia wykorzystania nośników energii w gospodarstwach domowych do celów grzewczych.

Podkreślenia wymaga fakt, że przepisy prawne regulujące zagadnienie efektywności energetycznej są zawarte w wielu aktach prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego21. Efektywność energetyczna dotyczy różnych obiektów, urządzeń i ich części i może być wyrażana w różny sposób. Najczęściej jej odwzorowaniem jest klasa efektywności energetycznej, choć w Polsce dotyczy to głównie produktów zużywających energię. Jeżeli zaś chodzi o budynki, to ich całkowita efektywność energetyczna wyrażana jest w postaci wskaźnika rocznego zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP), którego wartość wyliczona jest w oparciu o stosowną metodologię22. Natomiast dokumentem, który przedstawia obliczeniowe zapotrzebowanie budynku na energię oraz informuje o jego efektywności energetycznej jest świadectwo charakterystyki energetycznej, nazywane również „świadectwem energetycznym” czy „certyfikatem energetycznym”. Głównym wyznacznikiem energooszczędności budynku jest przy tym wspomniany wskaźnik EP, którego wartość odnosi się również do stopnia ochrony środowiska. Zatem niskie wartości EP informują o wysokiej efektywności energetycznej budynku, czyli o jego małym zapotrzebowaniu na energię nieodnawialną i tym samym o wysokiej ochronie zasobów naturalnych i środowiska23.

Jak widać, wskaźnik EP wyrażany jest w [kWh/(m2.rok)] i ilustrowany w postaci liczby i strzałki zamieszczonej nad paskiem energetycznym. Kolorystyka paska nawiązuje przy tym do klas energetycznych urządzeń zużywających energię (np. sprzętu AGD). Stąd kolor czerwony oznacza budynek energochłonny, a kolor zielony budynek energooszczędny. Co więcej, pasek energetyczny wyznacza obszar jakości energetycznej danego budynku w oparciu o jego zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną, czyli energię pochodzącą ze źródeł nieodnawialnych (węgiel, gaz ziemny, ropa naftowa). Zatem w przypadku małego zużycia tego rodzaju energii wskaźnik EP (strzałka) będzie znajdować się nad zielonym obszarem paska energetycznego. Natomiast usytuowanie wskaźnika EP w obszarze czerwonym będzie świadczy

o dużym lub bardzo dużym zużyciu energii pochodzącej ze źródeł nieodnawialnych

Z przeprowadzonych przez GUS badań wynika, że efektywność energetyczną kojarzy się w pierwszej kolejności z oszczędnościami energii i płynącymi stąd korzyściami ekonomicznymi. Teza ta znajduje swoje poparcie w sformułowanych przez GUS pytaniach, zawartych w ankiecie. W pytaniach tych skoncentrowano się na tym, czy respondenci mają wiedzę odnośnie możliwości oszczędzania i samodzielnego wytwarzania energii w gospodarstwach domowych. W tym celu zapytano ich o znajomość działań zmierzających do obniżenia kosztów energii w domu oraz o to, czemu służy audyt energetyczny. Inne pytania dotyczyły kwestii samodzielnego wytwarzania energii na potrzeby własne oraz tego, czy przy zakupie i wyborze urządzeń elektrycznych ankietowani kierują się informacją o zużyciu energii przez te urządzenia lub etykietą zawierającą klasę efektywności energetycznej.

Udzielone w przygotowanej przez GUS ankiecie odpowiedzi nie pozwalają do końca ocenić poziomu świadomości ekologicznej respondentów. Tym samym nie można jednoznacznie stwierdzić, czy efektywność energetyczna postrzegana jest przez nich tylko przez pryzmat oszczędności energii, czy może jednak w swych decyzjach kierują się oni również jej społecznym i środowiskowym wymiarem. W takim razie odpowiedzi na tak postawione pytanie szukałem w innych opracowaniach. W jednym z nich spotkałem się z opinią, że przyczyna dużej energochłonności polskiego budownictwa leży po stronie utrzymującego się niskiego poziomu świadomości ekologicznej społeczeństwa, głównie zaś decydentów, którzy nadal uważają, że polska gospodarka powinna być oparta na węglu. Co więcej, stanowisko to podtrzymują właściciele domów jednorodzinnych, którzy zdają się nie zauważać faktu, że polityka energetyczna oparta na paliwach konwencjonalnych ma się ku zmierzchowi. Równocześnie jednak ponad połowa respondentów jest zdania, że obecne zmiany klimatu wymagają podjęcia bardziej zdecydowanych działań w tej materii, w tym wymiany mało efektywnych, starych kotłów i pieców węglowych na bardziej nowoczesne, czy też zastosowanie urządzeń i instalacji pracujących w oparciu o odnawialne źródła energi.

Inne opracowanie, tym razem dotyczące badań przeprowadzonych w 2010 roku na terenie województwa podkarpackiego stanowi dowód na to, że poziom świadomości ekologicznej mieszkańców tego województwa pozostawiał wtedy wciąż wiele do życzenia. Płynące z badań wnioski skupiały się na takich zagadnieniach, jak:

  • nagłaśnianie informacji o niekorzystnych skutkach, jakie wywiera działalność człowieka na środowisko,

  • zmiana mentalności, a także zmiana norm, idei i przyzwyczajeń rządzących społeczeństwem,

  • podjęcie dalszych starań mających na celu wdrożenie takich działań do zadań realizowanych na co dzień przez różne jednostki oraz firmy, których celem jest zainteresowanie społeczeństwa stanem środowiska naturalnego.

Pragnę jednak w tym miejscu podkreślić, że powyższe wnioski zostały wysunięte w oparciu o odpowiedzi na pytania, które nie dotyczyły efektywności energetycznej, lecz skupiały się na problemie skuteczności polskiego prawa w zakresie ochrony środowiska, a także na największych zagrożeniach środowiska naturalnego w Polsce oraz na wdrożeniu Systemu Zarządzania Środowiskowego. Mając to na względzie, a także z uwagi na dość odległy czas, w którym przeprowadzono badanie, postanowiłem przeanalizować inne, tym razem zrealizowane w kwietniu 2015 roku na terenie gminy Nowa Ruda oraz w marcu 2016 roku we Wrocławiu. Objęto nim trzy grupy badawcze: mieszkańców obszarów wiejskich gminy Nowa Ruda, mieszkańców miasta Nowa Ruda oraz mieszkańców miasta Wrocław.

W tym przypadku pytania ankietowe skupiały się głównie na ocenie stanu środowiska naturalnego w województwie dolnośląskim, a także na działaniach mających na celu jego poprawę. Na uwagę zasługuje przy tym fakt, że wśród motywów podejmowania działań proekologicznych respondenci wymienili na pierwszym miejscu obawę o przyszły stan środowiska, zaś na drugim uzyskane z tego tytułu oszczędności.

Jedno z pytań zostało skierowane do respondentów deklarujących podejmowanie działań proekologicznych. Z udzielonych na to pytanie odpowiedzi wynika, że ankietowani stosunkowo wysoko wymieniali działania związane z poprawą efektywności energetycznej i zmierzające do oszczędzania energii oraz te, które dotyczą redukcji zapotrzebowania na ciepło. Z analizy danych zawartych na wykresie wynika również, że wysoko w klasyfikacji pojawiły się działania polegające na stosowaniu przez respondentów w swoich gospodarstwach domowych żarówek energooszczędnych. Co ciekawe, tego rodzaju działania pojawiły się na pierwszym miejscu, jeżeli chodzi o mieszkańców gminy Nowa Ruda.

Inne pytanie dotyczyło tych działań proekologicznych, które respondenci planują podejmować w przyszłości. Również w tym przypadku na wysokich miejscach pojawiły się te, które dotyczą uzyskania oszczędności energii w różnych postaciach, a więc poprawy efektywności energetycznej.

Nie ulega wątpliwości, że przeprowadzone badania z jednej strony potwierdziły moją opinię odnośnie tego, że świadomość ekologiczna polskiego społeczeństwa jest coraz bardziej dojrzała i w celu poprawy stanu środowiska przyrodniczego podejmowane są obecnie różnego rodzaju aktywności społecznej. Jednak z drugiej strony potwierdziły również to, że nadal w przypadku tego województwa istnieje obszar, w którym skuteczność działań proekologicznych pozostawia wiele do życzenia. Zatem wciąż istnieje spora grupa osób, które podczas zakupów różnego rodzaju produktów rzadko lub tylko raz od czasu zwracają uwagę na aspekt ekologiczny, czyli na to, w jakim stopniu produkt ten jest przyjazny środowisku naturalnemu. Potwierdza to kolejny wykres.

Co więcej, sami respondenci zauważyli, że najważniejszą, a zarazem najbardziej skuteczną formą działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego jest podnoszenie świadomości ekologicznej społeczeństwa. Zatem w każdej z badanej grup ok. 40% uważa, że tylko w ten sposób można najskuteczniej ochronić środowisko, w którym żyje.

Dobrym przykładem świadczącym o tym, że w kwestii budowania postaw proekologicznych całego społeczeństwa jest jeszcze wiele do zrobienia jest ten, który dotyczy świadomości ekologicznej przedsiębiorców, jednak tym razem działających na terenie województwa małopolskiego. W tym przypadku badania zostały przeprowadzone w 2016 roku na grupie 150 przedsiębiorców należących do sektora MSP. Wykazały one, że wybrana populacja w znacznej mierze, bo w 65% uważa, że podejmuje działania na rzecz ochrony środowiska naturalnego, choć nie odczuwa potrzeby wyjaśnienia tego, jaki wpływ na to środowisko ma prowadzona przez nich działalność gospodarcza. Zastanawiające jest także to, że ok. 35% badanych wskazało na fakt, iż raczej nie dba lub w ogóle nie dba o stan środowiska i nie przyczynia się do jego ochrony.

Na kolejnym wykresie przedstawiono uzasadnienie niepodejmowania działań proekologicznych przez przedsiębiorców. Jego analiza pozwala twierdzić, że główną przyczyną takiego stanu rzeczy jest obawa przed generowaniem zbyt dużych kosztów wynikających z realizacji tego typu działań. Takiej odpowiedzi udzieliła prawie połowa badanych. Z drugiej strony właściciele firm zauważyli jednak, że nie mają stosownej wiedzy na ten temat, co potwierdza moją opinię, że działania związane z edukacją ekologiczną powinny być kierowane właśnie do tej grupy.

Nie bez znaczenia jest również sposób pojmowania przez przedsiębiorców pojęcia świadomości ekologicznej, najczęściej rozumianej jako zrównoważona produkcja. Zdaniem ankietowanych najważniejszym źródłem wiedzy na temat możliwości podjęcia działań proekologicznych może być Internet (63% wskazań) oraz urzędy i instytucje (60% wskazań). Na dalszych miejscach plasują się media (55% wskazań), nabyte doświadczenia (43% wskazań) oraz szkoły i uczelnie (18% wskazań), co lustruje poniższy wykres.

Wnioski i zakończenie

Efektywnoś

energetyczna to zagadnienie wielowymiarowe, które może być rozpatrywane w różnych aspektach. W tym przypadku było ono w głównej mierze analizowane pod kątem realizacji celu edukacyjnego efektywności energetycznej, czyli jej wpływu na budowanie świadomości ekologicznej społeczeństwa. Z analizy przeprowadzonych badań wynika, że z jednej strony ankietowani często sami zauważają potrzebę podnoszenia świadomości ekologicznej, uznając to zagadnienie za najbardziej skuteczne w kwestii ochrony środowiska. Z drugiej strony jednak badania GUS potwierdzają moją opinię, że znajomości zagadnień związanych z poprawą efektywności energetycznej pozostawia jednak wciąż wiele do życzenia. Z uwagi na powyższe proponuję, aby w kwestii edukacji ekologicznej związanej z poprawą efektywności energetycznej podjąć w przyszłości działania, które mają polegać na:

  • zmianie mentalności i przyzwyczajeń związanych z dotychczasowym sposobem ogrzewania budynków;

  • nagłaśnianiu informacji o niekorzystnych skutkach, jakie wywierają na środowisko budynki i urządzenia energochłonne;

  • kontynuacji edukacji na rzecz zrozumienia istoty efektywności energetycznej, głównie zaś pod kątem wymiernych korzyści środowiskowych,

  • zainteresowaniu społeczeństwa działaniami termomodernizacyjnymi oraz zakupem urządzeń do produkcji własnej energii.

Zdaję sobie jednocześnie sprawę z tego, że większość z tych działań wiąże się z dużymi nakładami finansowymi, których społeczeństwo nie jest w stanie ponieść. Dlatego w dalszym ciągu powinny powstawać kolejne instrumenty polityki finansowej państwa, umożliwiające społeczeństwu kontynuację starań na rzecz poprawy środowiska naturalnego. W mojej opinii te i inne zabiegi pozwolą skutecznie zagwarantować przyszłym pokoleniom osiągnięcie pożądanego stanu ekologicznego, zabezpieczającego spokojną i zdrową egzystencję, czyli stanu nazywanego bezpieczeństwem ekologicznym.

 

You must be logged in to post a comment Login

Komentarz